नील फाइकोसायनिन्
वर्णनम्
फाइकोसायनिन् (C-PC) जलविलेयः, नीलवर्णीयः फाइकोबिलिप्रोटीनः अस्ति यः मुख्यतया स्पाइरुलिना प्लेटेन्सिस्, आर्थ्रोस्पिरा मैक्सिमा इत्यादिभ्यः सियानोबैक्टीरियाभ्यः प्राप्तः अस्ति । प्रकाशसंश्लेषणे प्रकाश-कटनी-रञ्जकरूपेण कार्यं करोति, तथा च शक्तिशाली एण्टीऑक्सिडेण्ट्, एण्टी-इन्फ्लेमेटरी, इम्युनोमोड्यूलेटरी गुणाः च प्रदर्शयति
रासायनिक एवं संरचनात्मक गुण : १.
आणविक भार: ~ 240 kDa (षट्कोष रूप)
अवशोषणशिखरम् : ६२० एनएम (उज्ज्वल नीलवर्णः) २.
प्रतिदीप्तिः : ६५० एनएम (क्वाण्टम उपज ~ ०.७) इत्यत्र उत्सर्जयति ।
स्पेक्ट्रोस्कोपिक गुण
| पैरामीटर् | मूल्यम् | महत्त्वम् |
| विलुप्तता गुणांक (ε2) २. | १.५४×१०६ M−१से.मी.१ | मात्रा निर्धारण मानक |
| प्रतिदीप्ति आयुः | २.८ नस् | अन्वेषण स्थिरता |
| क्वांटम उपज | ०.६८±०.०३ इति | इमेजिंग अनुप्रयोगाः |
| प्रकाशस्थिरता | t1⁄2 >8h (दृश्यप्रकाशः) २. | सूत्रीकरणविचारः |
विलयनशीलता : १.
जलम् : अत्यन्तं घुलनशीलं (>50 mg/mL)
इथेनॉलः आंशिकरूपेण घुलनशीलः (५-१० मिग्रा/एमएल) २.
कार्बनिकविलायकेषु (उदा. क्लोरोफॉर्म, हेक्सेन) अघुलनशीलः ।
निष्कर्षण एवं शुद्धिकरण : १.
शीतजलनिष्कासनम् : जैवक्रियाकलापं रक्षति (उपजः : शुष्कजैवद्रव्यात् १०-१५%) ।
अतिमहत्त्वपूर्ण CO2: 17 MPa, 45°C इत्यनेन शुद्धतां (>95%) वर्धयति ।
क्रोमैटोग्राफी : उच्च-शुद्धतायाः C-PC कृते विस्तारितं शय्याशोषणं (EBA)
विश्लेषणात्मक विधियाँ
शुद्धता : पराबैंगनी-विस स्पेक्ट्रोफोटोमेट्री
पहचान: देशी PAGE + जस्ता धुंधलापन
दूषित पदार्थः LC-MS/MS (phycotoxins गतिविधि : आक्सीजन कण अवशोषण क्षमता परख
गुणवत्ता पैरामीटर
| वर्ग | शुद्धि (A₆₀/A2₀) २. | अनुप्रयोगाः |
| आहारः | >०.७ | प्राकृतिक वर्णक |
| प्रसाधन सामग्री | >२.० | सामयिक सूत्रीकरणम् |
| पोषक औषधीय | >३.० | आहारपूरक |
| अनुसंधानम् | >४.० | जैव रासायनिक परीक्षण |
लाभाः
✔ शक्तिशाली एंटीऑक्सीडेंट – मुक्त कण निष्प्रभावी करोति
✔ एंटी-इन्फ्लेमेटरी – पुरानी सूजनं न्यूनीकरोति
✔ प्रतिरक्षा समर्थन – लिम्फोसाइट् गतिविधिं वर्धयति
✔ तंत्रिकासंरक्षणम् – मस्तिष्कस्य स्वास्थ्यस्य समर्थनं करोति
✔ प्राकृतिकवर्णकः – FDA-अनुमोदितः नीलवर्णीयः खाद्यरञ्जकः
अनुप्रयोगाः
पोषकद्रव्यम् : १. कैप्सूल, चूर्ण (१००–५०० मिग्रा/दिन) २.
कार्यात्मक खाद्य पदार्थ : १. आइसक्रीम, पेयम् (प्राकृतिकनीलवर्णनम्) २.
प्रसाधन सामग्री : १. वृद्धावस्थाविरोधी सीरम, उज्ज्वल क्रीम
जैव चिकित्सा अनुसन्धान : १. प्रतिदीप्तिजाँचः, औषधवितरणम्
उत्पाद प्रसंस्करण












